HASTALIĞIN ADI: ÇIKAR ÇATIŞMASI
Hastalığın Tanımı
Kamu görevlisinin kendisinin
ve yakınlarının (eş, çocuk, kardeş vs.) ya da özel bir yakınlık veya ilişkisi
olduğu kişi, şirket ve kuruluşların devletle olan ilişkilerinde bir görev ya da rol
üstlenmesi “çıkar çatışması” olarak adlandırılır. Çıkar çatışması
için bazı örnekler verilebilir:
Devlet tarafından yapılan
bir ihaleye sözkonusu ihale komisyonunda görevli bir kamu görevlisinin yakınlarının
iştirak etmesi,
Devlet memuru giriş sınavı
için oluşturulan jüride görevli bir kamu görevlisinin yakınının sınava girmesi,
Bir vergi denetim
elemanının, eşinin çalıştığı bir şirketi denetlemesi,
Teşvik ve kredilerden
sorumlu bir kamu görevlisinin hisse sahibi olduğu bir şirketin teşvik ve kredi
başvurusunu kabul etmesi ve bu işi bizzat yürütmesi,
Hastalığın Yaygın Olduğu
Alanlar
Çıkar çatışması tüm
kamu kurum ve kuruluşlarında görülebilir.
Hastalığın Nedenleri
Kamu görevlisinin, kendisi
ya da birinci derecede yakınlarının özel işlerinde bir görev üstlenmesinin yasa ile
yasaklanmamış olması,
Yasada yeralsın ya da
yeralmasın, kamu görevlisinin, özel bir yakınlık ya da ilişkisi olduğu kişi ve
kuruluşların özel çıkarının olduğu kamusal işlerde bir görev üstlenmesi,
Hastalığın Tedavisi
Özel çıkar ile kamu
çıkarı arasında bir “çatışma” olan tüm alanlarda kamu görevlilerinin
davranış kurallarına ilişkin yasal düzenlemeler yapılmalıdır,
Kamu görevlilerinin kendisi
ya da yakınlarının özel çıkarlarının olduğu alanlardan uzak kalması
sağlanmalıdır. Bu çerçevede, kamu görevlilerinin özel çıkar ve kamu çıkarının
çatıştığı alanlardaki görev ve yetkileri mutlaka daraltılmalıdır.
Çıkar çatışması durumu
dolayısıyla özel bir çıkar temin eden kamu görevlisi ve aynı zamanda özel kişi ve
kuruluşları ihbar edenler ödüllendirilmelidir,
Kamu kurum ve
kuruluşlarında Ombudsman kurumu oluşturulmalıdır,
Çıkar çatışması yoluyla
maddi ya da başkaca bir menfaat elde eden kamu görevlileri cezalandırılmalı, işlenen
suçun derecesine göre kamu görevinden men cezası da verilebilmelidir.
|