HASTALIĞIN ADI: HEDİYE ALMA
Hastalığın Tanımı
Kamu görevlilerinin görev
ve yetkilerini kötüye kullanmaksızın özel kişi ve kuruluşlardan
çeşitli eşyalar kabul etmeleri siyasal hastalıkların çok yaygın olan türlerinden
birisidir. Hediye alma , sadece vatandaş ile kamu görevlisi arasında değil, aynı
zamanda kamu görevlilerinin kendi aralarında da yaygın olabilir. Örneğin; bir
öğrenci velisi, çocuğunun öğretmenine bir saat, dolmakalem, kravat ya da bir gömlek
hediye edebilir. Aynı şekilde, bir öğretmen görev yaptığı okulun müdürüne
benzer hediyeler alabilir. Bu örnekler daha da arttırılabilir. Ancak “hediye alma”
-miktarı ve değeri ne olursa olsun- devlet ahlakına uygun olmayan davranışlardan
birisidir. “Hediye alma”, rüşvetten farklıdır. Rüşvette, kamu görevlisi
genellikle yasa dışı hizmet ve işlemler yaparak bir menfaat elde
etmektedir.
Hastalığın Yaygın Olduğu
Alanlar
Hediye alma, hemen hemen tüm
kamu kurum ve kuruluşlarında yaygınlık gösterebilmektedir. En üst devlet makamında
oturan Cumhurbaşkanı, Başbakan ve bakanlardan bürokrasinin en alt kademesinde bulunan
memur ve hizmetlilere kadar tüm makamlarda hediye alma sözkonusu olabilir.
Hastalığın Nedenleri
“Hediye alma”, genellikle
kamu görevlisinin bir isteği ve talebi olmaksızın ortaya çıkar. Vatandaşlar, hediye
verirken bir menfaat temini ya da hizmetin kolayca ve süratle görülmesi beklentisinde
olabilirler. Bunun dışında bir menfaat beklentisi olmaksızın da bir hediye verilmesi
sözkonusu olabilir. Örneğin, bir hasta, ameliyat sonrası doktor ve hemşirelere birer
kutu çikolata hediye edebilir. Bu şüphesiz insani bir davranıştır, ancak, kamu
hizmetlerine ilişkin ahlak standartlarının oluşturulmasında “hediye alma”
tanımı içinde değerlendirilir.
Hastalığın Tedavisi
Tüm kamu görevlilerinin
belirli bir tutar üzerinde hediye almaları yürürlüğe konulacak olan Devlet Ahlakı
Yasası ile yasaklanmalıdır. Çeşitli gelişmiş ülkelerde bu konuda yasal
düzenlemeler mevcuttur.
Kamu görevlilerinin hizmet
ve işlemlerde uymaları gereken davranış kuralları belirlenmeli ve Devlet Ahlakı
Yasası içerisinde yer almalıdır.
Hediye almanın kamu kurum ve
kuruluşlarında yaygınlaşmasını önlemek için kamu görevlilerine rehberlik
hizmetleri sunulmalı; kamu kuruluşlarında duyuru panolarına hediye vermenin yasak
olduğunu belirten afiş ve duyurular asılmalıdır.
Devlet yönetiminde hizmet
arzı ile hizmet talebi arasındaki dengesizlik ortadan kaldırılmalıdır.
|