New Page 1

Kamusal karar alma sürecinde alınan kararların, bu sürece katılan bireylere bir maliyeti söz konusudur. Bu maliyetler karar alma yöntemlerine göre farklılıklar göstermektedir.

Genel olarak oylamanın iki tür maliyeti vardır. Birincisi dış maliyetlerdir; yani oylama sonucunda kararı beğenmeyenlerin katlandıkları maliyetlerdir. İkincisi ise karar verme maliyetidir; yani oylamaya katılan bireyler için yapılan zaman ve diğer masraflardır.

Bir toplumda oylamaya katılacak birey sayısının fazla olması halinde karar verme maliyeti de artar. Buna karşın dış maliyetler azalır. Dış maliyetlerin azalmasının nedeni oylamada oybirliği ilkesine doğru yaklaşılmasıdır.

Oybirliği halinde dış maliyetler sıfır olur. Bu durumu bir şekil yardımıyla açıklamaya çalışalım (Bakınız Şekil-3)[1].

Şekilde 0D eğrisi karar verme maliyeti eğrisini, CN ise dış maliyetler eğrisini göstermektedir. C + D ise toplam oylama maliyetini ifade etmektedir. Şekilde görüldüğü gibi, oylamaya katılan birey sayısı arttıkça 0D eğrisi yükselmektedir. Bunun anlamı karar verme maliyetinin artması demektir. Oylamaya katılan birey sayısı arttıkça CN eğrisi de azalmaktadır. Yani dış maliyetler azalmaktadır. N noktasında oybirliği ilkesi geçerli olduğundan dış maliyetler sıfırdır. Bu iki eğrinin dikey olarak toplanmasıyla C + D toplam maliyet eğrisi bulunmuştur. Bu eğrinin minimum olduğu nokta, siyasal süreçte optimum oylama oranını göstermektedir. Çünkü bu noktada karar alma maliyeti minimuma indirilmektedir.

Eğer alınan kamusal kararın, oylamaya katılan bireyin aleyhine olması ihtimali varsa, bireyin dış maliyeti, yani oylama sonucunda kararı beğenmemesinden dolayı katlandığı maliyet, artmaya devam edecektir. Bu durumda birey, maliyetini minimize edecek olan oylama kuralını tercih edecektir. Bu da mümkün olduğunca oybirliğine yakın bir kural olacaktır. Fakat bireyin oylaması olmadan herhangi bir kararın alınması mümkün değilse, birey oylamanın dış maliyetini göz ardı edebilir.

Kamusal karar alma sürecine katılan bireyin yüklendiği dış maliyet, piyasadaki karar alma maliyetinden daha büyüktür.

[1] Bu şekil ilk olarak James M. Buchanan ve Gordon Tullock tarafından geliştirilmiştir. Bkz: J. M. Buchanan and G. Tullock, The Calculus of Consent, Ann Arbor: The University of Michigan, 1962.